آشنایی با بیماری های گوارش و اندوسکوپی

تاریخ 1395/10/16 زمان 09:40:28 بازدید 1028

گوارش

 

 

بیماری‌های دستگاه گوارش

بیماری‌های دستگاه گوارش به همه بیماری‌هایی که مربوط به دستگاه گوارش باشد گفته می‌شود و شامل بیماری های بخش فوقانی (مانند ازوفاژیت ، اولسر پپتیک معده و دوازدهه)، بیماری‌ روده‌ها (مانند سندرم روده تحریک پذیر و بیماریهای التهابی روده) و بیماری غدد گوارش(کبد، لوزالمعده، کیسه صفرا و مجرای صفراوی) می باشد.

در ادامه، بیماری های مربوط به دستگاه گوارش را تشریح می کنیم.

 

 

بیماری رفلاکس معدی- مری

بیماری (GERD) یا بیماری رفلاکس گاستروازوفاژ یک بیماری مزمن و عود کننده به شمار میرود که شیوع آن رو به افزایش است و می تواند بر کیفیت زندگی بیماران به میزان قابل توجهی تأثیر بگذارد. بیماری رفلاکس معدی- مری (GERD) یکی از شایع ترین بیماری های قرن حاضر است که با نشانه های اختصاصی سوزش سر دل تکرار شونده و رگورژیتاسیون (برگشت محتویات معده به مری) تشخیص داده می شود. همچنین شامل اختلال در بلع یا داشتن بلع دردناک، افزایش آب دهان و درد قفسه سینه می باشد.

طبق مطالعات اپیدمیولوژیکی شیوع GERD در کشورهای غربی بین 10 تا 48 درصد، در کشورهای آسیایی کمتر از 5 درصدو در ایران 2.7 درصد می باشد.

در حالت کلی، در انتهای مری، دریچه ای محکم موسوم به اسفنکتر کاردیا وجود دارد که در حالت طبیعی کاملا بسته و منقبض بوده و از برگشت اسید معده به مری جلوگیری می کند. وقتی این دریچه در زمان غذاخوردن، باز می شود، باعث عبور مواد غذایی از مری به معده می شود.

در برخی افراد، حالت انقباضی این عضله در شرایط طبیعی ضعیف می شود و این دریچه بعد از عبور مواد غذایی از مری به معده، نمی تواند به طور محکم بسته شود، در این هنگام است که انقباضات شدید معده که برای مخلوط کردن غذاها با اسید معده انجام می شود، باعث بالا آمدن محتویات اسیدی معده از دریچه کاردیا به طرف مری شده و دیواره مری دچار سوزش شده و نهایتا فرد در این لحظه احساس حالت تهوع و سوزش سر دل می کند.

GERD در صورت عدم درمان منجر به ضایعات مری از جمله ازوفاژیت زخمی، مری بارت و در نهایت، آدنوکارسینومای مری می گرددشناسایی عوامل تغییر GERD از جمله رژیم غذایی و BMII می تواند اثرات بالقوه ای بر سلامت عمومی داشته باشد.

عوامل بروز بیماری رفلاکس معده

علائم بیماری رفلاکس معده هنوز به درستی مشخص نشده اند اما عوامل زیر می تواند از دلایل ایجاد این بیماری باشند.

1.پرخوردی

2.سریع غذا خوردن و کامل نجویدن غذا یا غذا خوردن با استرس و نگرانی

3.مصرف غذاهای بسیار چرب، تند و شور

4.مصرف ادویه و فلفل زیاد، سیب زمینی سرخ شده

5.مصرف غذاهای حاوی ادویه و سیر و پیاز و انواع غذای فست فود

6.مصرف انواع سس های چرب و پرنمک (به خصوص سس قرمز)

7.مصرف مرکبات ترش (مثل پرتقال و نارنگی ترش)

8.مصرف کافئین زیاد (شکلات، قهوه، نسکافه)

9.مصرف زیاد چای به خصوص اگر پررنگ بوده و تازه دم نباشد (به مقدار زیاد)

10.مصرف نان های که خمیر آنها به خوبی نمی پزد، مانند نان باگت، نان سفید و نان بربری

11.چاقی و افزایش وزن

12.دراز کشیدن در فاصله کوتاه پس از غذا

13.کشیدن و مصرف دخانیات

14.مصرف الکل و نوشابه های گازدار

15.استرس و فشار روانی و عصبی

16.پوشیدن لباس های تنگ

علائم بروز بیماری رفلاکس معده

1.ترش کردن: یعنی احساس بازگشت مایع تلخ یا ترش از معده به دهان

2.زیر جناغ سینه

3.درد در زیر جناغ سینه

4.گیر کردن غذا

5.حالت تهوع (به خصوص هنگام صبح)

6.باد گلو و آروغ زدن های مکرر

7.جمع شدن بیش از حد بزاق در دهان و سرفه های مکرر بدون علت

8.تلخ شدن دهان و برگشت آب و مواد غذایی از معده به دهان

راه های پیشگیری از بروز بیماری رفلاکس معده 

1.تغییر در رژیم غذایی

با تغییر در رژیم غذایی، تا حدود زیادی می‌توان از بازگشت اسید به مری جلوگیری کرد. مصرف غذاهای کم چرب و پروتئین‌دار از گزینه‌‌های مؤثر است. وعده‌‌های غذایی خود را کمتر و دفعات آن را بیشتر کنید و قبل از آنکه کاملاً سیر شوید، دست از غذاخوردن بکشید. همچنین از مصرف نوشیدنی‌ها و خوراکی‌های محرک که بازگشت اسید معده را باعث می‌شوند، خودداری کنید.

2.تغییر در نوع زندگی

پس از تغییر در رژیم غذایی، شاید بهترین گزینه، تغییر در عادات و نحوه زندگی است. تغیراتی مانند، ترک کردن سیگار، تغییر بالش های خواب خود با بالش‌هایی با ضخامت 10 الی 14 سانتیمتر زیرا بهترین گزینه برای جلوگیری از بازگشت اسید است.

 

 

سندروم روده تحریک پذیر

ﺳﻨﺪرم روده ﺗﺤﺮﻳﻚ ﭘﺬﻳﺮ ﺑﻴﻤﺎري ﻣﺰﻣﻨﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﭘﺎﻳﻪ رواﻧﻲ ‫ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژﻳﻚ دارد و ﺑﺎ درد ﺷﻜﻢ، اﺳﻬﺎل ‫ﺑﻴﺶ از ﺳـﻪ ﻣﺎه ﻣﺸﺨﺺ ﻣﻲﺷﻮد. اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎري ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ‫زﻧﺪﮔﻲ اﺷﺨﺎص ﻣؤﺛﺮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ و درﻣﺎنﻫﺎي راﻳﺞ آن اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ ﻣﺤﺪودي دارﻧﺪ. اﻟﺘﻬﺎب ﻣﺨﺎﻃﻲ و ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻴﻜﺮوﻓﻠﻮر روده ‫اﺣﺘﻤﺎﻻ در ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻋﻼئم اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎري ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻳﻚ ‫ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﺮوري ﺳﻴﺴﺘﻤﺎﺗﻴﻚ ﻧﺸﺎن ﻣﻲدﻫﺪ ﻛﻪ ﺑﻴﻔﻴﺪ و ﺑﺎﻛﺘﺮﻳﻮم ‫اﻳﻨﻔﺎﻧﺘﻴﺲ ﺑﺎﻋﺚ ﺑﻬﺒﻮد ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻪ ﻋﻼئم ﺳﻨﺪرم روده ﺗﺤﺮﻳﻚ ‫ﭘﺬﻳﺮ ﺷﺎﻣﻞ درد ﺷﻜﻤﻲ، ﻧﻔﺦ و ﻣﺸﻜﻞ ﺣﺮﻛﺎت روده در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ داروﻧﻤﺎ ﻣﻲﺷﻮد.

علائم بروز سندروم روده تحریک پذیر

سندرم روده تحریک پذیر همچنین با علائمی نظیر اسهال، نفخ، یبوست، درد و گرفتگی شکم همراه است که بیشتر افراد مبتلا با یادگیری روش های کنترل و تعدیل آنها بهبود پیدا می کنند. برخلاف بیشتر بیماری های جدی روده‌ای همچون بیماری کرون، کولیت اولسراتیو و سندرم روده ملتهب، این بیماری باعث التهاب، تغییر در لایه های روده و یا افزایش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ (سرطان کولون) نمی شود.

همچنین، از علائم این بیماری، احساس درد در ناحیه پایین شکم، بهبود درد بعد از اجابت مزاج، نفخ و باد شکم، داشتن اسهال یا یبوست و یا هر دوی آنها و احساس عدم تخلیه کامل مدفوع را می توان نام برد.

عوامل بروز سندروم روده تحریک پذیر

در حالت کلی، علت این بیماری نا مشخص است اما تحقیقات نشان داده، مجموعه ای از عوامل شامل استرس و تغییرات هورمونی در زنان، مصرف برخی غذاهای خاص، مصرف برخی آنتی بیوتیک ها و نیز بروز عفونت در دستگاه گوارش و عوامل ژنتیکی می توانند، در بروز این بیماری موثر باشند.

پیشگیری از بروز سندورم روده تحریک پذیر

در حالت کلی، این بیماری درمان کاملی ندارد اما می توان علائم و شدت آن را کاهش داد و در اغلب موارد با داشتن یک رژیم غذایی مناسب و رعایت سبک زندگی سالم و دوری از استرس، میتوان علائم این بیماری را مهار کرد.

 

 

 

بیماری های التهابی روده

مجموعه ای از عوامل ژنتیکی، سیستم ایمنی بدن و عوامل محیطی در بروز بیماری های التهاب روده دخالت دارند. ﺑﻴﻤﺎري اﻟﺘﻬﺎﺑﻲ روده، ﺑﻴﻤﺎري ﻣﺰﻣﻦ دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺗﻤﺎم ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﻓﺮد را درﮔﻴﺮ ﻣﻲﻛﻨﺪ و ﺷﺎﻣﻞ دو ﻧﻮع اﺻﻠﻲ ‫ﺑﻴﻤﺎري ﻛﺮون و ﻛﻮﻟﻴﺖ اوﻟﺴﺮاﺗﻴﻮ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.این دو بیماری روده ها را درگیر کرده و باعث ایجاد التهاب و زخم در سطح داخلی روده ها می شوند.

بیماری کرون می تواند هر قسمت از دستگاه گوارش از دهان تا روده ها را درگیر نماید و باعث اسهال، تنگی فیستول (نوعی کانال غیر طبیعی بین دو قسمت از بدن) سوء جذب می شود.

کولیت اولسراتیو تنها روده بزرگ را درگیر می کند که اغلب باعث اسهال خونی می شود. در نهایت التهاب شدید ممکن است نیاز به جراحی و برداشت قسمت التهاب را لازم نماید.

ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ‫داده اﻧﺪ ﻛﻪ ﭘﺮوﺑﻴﻮﺗﻴﻚﻫﺎ در درﻣﺎن اﻳﻦ ﺑﻴﻤﺎريﻫﺎ ﻣؤﺛﺮﻧﺪ. ﺳﻪ ‫ﻣﻜﺎﻧﻴﺴﻢ اﺻﻠﻲ ﺑﺮاي ﺗﺎﺛﻴﺮ ﭘﺮوﺑﻴﻮﺗﻴﻚﻫﺎ ﺑﺮ ﺑﻴﻤﺎري اﻟﺘﻬﺎﺑﻲ روده ‫ﭘﻴﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه اﺳﺖ:

1.ﭘﺮوﺑﻴﻮﺗﻴﻚﻫﺎ از اﺛﺮات ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎي‫ ﺑﻴﻤﺎري زا ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺗﺮﺷﺢ ﻣﻮاد ﻛﺸﻨﺪه ﺑﺎﻛﺘﺮيﻫﺎي ﻣﻀﺮ و رﻗﺎﺑﺖ ‫ﺑﺎ ﭘﺎﺗﻮژنﻫﺎ و ﺳﻤﻮم ﺑﺮ ﺳﺮ اﺗﺼﺎل ﺑﻪ اﭘﻲﺗﻠﻴﻮم روده، ﺟﻠﻮﮔﻴﺮي‫ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.

2.ﭘﺮوﺑﻴﻮﺗﻴﻚﻫﺎ ﭘﺎﺳﺦﻫﺎي ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻲ را ﺑﺎ‫ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻳﻤﻨﻲ و ﺗﻌﺪﻳﻞ اﻟﺘﻬﺎب ﻧﺎﺷﻲ از ﭘﺎﺗﻮژنﻫﺎ، ‫ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ و از ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺳﻴﺘﻮﻛﻴﻦﻫﺎي اﻟﺘﻬﺎﺑﻲ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﺑﻌﻤﻞ ‫ﻣﻲآورﻧﺪ.

3.ﭘﺮوﺑﻴﻮﺗﻴﻚﻫﺎ، ﻫﻮﻣﺌﻮﺳﺘﺎز اﭘﻲ ﺗﻠﻴﻮم روده را ‫ﺑﻮﺳﻴﻠﻪ ﺗﻘﻮﻳﺖ زﻧﺪهﻣﺎﻧﻲ ﺳﻠﻮلﻫﺎي اﭘﻲﺗﻠﻴﻮم روده، ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﺳﺪي اﭘﻲﺗﻠﻴﻮم و ﺗﺤﺮﻳﻚ ﭘﺎﺳﺦﻫﺎي ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻛﻨﻨﺪه ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ.

عوامل خطر ابتلاء به بیماری التهابی روده

تحقیقات نشان داده اند که عوامل محیطی از جمله نداشتن رژیم غذایی مناسب و کاهش مصرف میوه و سبزیجات، استفاده از فست فودها و غذاهای آماده و مصرف زیاد چربی به ویژه چربی های ترانس و افزایش مصرف دخانیات از جمله عوامل مهم ابتلا به این نوع بیماری ها و تشدید آنها هستند.

عوامل بروز بیماری التهابی روده

درد شکمی، اسهال و تب و خستگی از جمله علائم شایع ابتلا به این بیماریها می باشد. بیماریهای التهابی روده مزمن بوده و همراه با دوره های عود و بهبودی تکرار شونده هستند. در زمان عود، علائم تشدید شده و بیماری فعال است و در زمان بهبودی، قسمتهای ملتهب روده بهبود یافته و علائم کم می شود یا از بین می رود که در این حالت بیماری خاموش نامیده می شود. در نهایت، رژیم غذایی مناسب؛ بهترین و مهم ترین عامل در کنترل علائم این بیماری هاست.

 

 

زخم معده (gastric ulcers)

زخم معده در واقع یک واژه‌ عمومی برای کلیه زخم‌های بوجود آمده در ناحیه معده و بخش ابتدایی روده است که بهتر است برای آن، واژه زخم‌های معده‌ای ـ روده‌ای یا زخم پپتیک به کار برده شود.

زخم معده سندرومی است با نشانه های بی اشتهایی، ناراحتی محوطه بطنی و حرکات غیر طبیعی روده که منجر به یبوست و یا اسهال و در برخی موارد خونریزی معده و ملنا می گردد.

انواع زخم‌های معده‌ای ـ روده‌ای (گوارشی)

1.زخم مری (esophageal ulcers)، این نوع زخم های گوارشی، زخم هایی هستند که درون مری (لوله ای که غذا را از دهان به معده منتقل می کند) ایجاد می شوند.

2.زخم دوازدهه یا اثنی عشر (Duodenal ulcers)، این نوع زخم های گوارشی، زخم هایی هستند که در قسمت بالایی روده کوچک (دوازدهه، اثنی عشر و یا duodenum) ایجاد می شوند.

علائم بروز بیماری زخم معده

از شایع ترین علائم بروز زخم دستگاه گوارشی، می توان به سوزش در نواحی بین بالای ناف تا زیر قفسه سینه در شدت های مختلف اشاره کرد. علاوه بر این، احساس درد شدید به ویژه هنگامی که معده خالیست، سوزش معده، درد در خواب، احساس دردی که قطع می شود ولی پس از مدتی یا طی چند روز سپس بر می گردد، احساس دردی که با خوردن بعضی از خوراکی های خاص بطور موقت برطرف می شود، احساس تهوع، دیدن خون در محتویات استفراغ یا داشتن مدفوع سیاه وتیره، خستگی، سوزش سر دل، سوء‌هاضمه، آروغ زدن، درد سینه، استفراغ خونی، کاهش اشتها و کاهش وزن میتواند از سایر علائم درد ناشی از زخم های گوارشی می باشد.

از سوی دیگر، به وجود التهاب و پرخونی در سطح داخلی مخاط معده و تخریب سلول های مخاطی معده، گاستریت یا ورم معده گفته میشود.

نشانه های این بیماری شبیه زخم پپتیک معده و یا اثنی عشر، شامل احساس درد و یا پیچش در قسمت فوقانی شکم، احساس مزه اسیدی یا تلخی در دهان است و به همین خاطر، بیماران ممکن است، گاستریت را با زخم معده اشتباه بگیرند. گاستریت به دلیل حمله سلول های میکروسکوپی التهابی به مخاط معده و ایسکمی بافتی سطح اپیتلیال مخاط ایجاد شده و ارتباطی به و ورم کردن معده ندارد.

برای تشخیص قطعی، اغلب، پزشک معالچ، آندوسکوپی و درصورت لزوم، بیوپسی تجویز می کند.

علل بروز زخم معده

.1گاستريت و زخم هاي پپتيك می تواند به دلیل مواد شیمیایی، عفونت ها، يا اختلالات عصبي بافت معده را دچار مشکل کنند.

2.بالا بودن نوعی باکتری به نام هلیکوباکتر پیلوری، می تواند باعث عفونت و التهاب معده گردد.

3.از طرفی مصرف مداوم برخی داروهای خاص مانند آسپرین، بروفن، ناپروکسن، کتوپروفن و سایر داروهای آرام بخش می تواند باعث تحریک و یا التهاب دستگاه گوارش شود.

4.علاوه براین بررسی ها نشان داده، داروهایی که برای درمان پوکی استخوان استفاده می شوند و نیز داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی و کورتیکواستروئیدها می توانند از ریسک فاکتورهای بروز این بیماری ها باشند.

5.استعمال دخانیات و مصرف الکل نیز ریسک بروز این بیماری ها را به شدت افزایش می دهد.

6.همچنین، سوء تغذيه و تغذيه نامناسب و غلط، در ابتلا و تشدید علائم و به تاخير افتادن بهبودي مؤثر هستند.

پیشگیری از بروز زخم معده

1.سیگار و تنباکو مصرف نکنید.

2.از خوردن نوشابه خودداری کنید.

3.مصرف قهوه و شکلات را قطع یا بسیار محدود کنید.

4.هیچ‌گاه سرخود از آسپیرین یا مسکن‌ها مانند ایبوپروفن استفاده نکنید. در دردهای معمولی می‌توانید استامینوفن مصرف کنید.

5.معده خود را برای طولانی مدت خالی نگاه ندارید. سعی کنید وعده‌های‌ غذایی‌ را زیاد و حجم‌ آنها را کم‌ کنید.

6.از خوردن هر چیزی که موجب تحریک و سوزش معده شود، اعم از فلفل و ادویه زیاد یا فست فودها خودداری کنید.

7.اسیدیته غذاهای مصرفی در مبتلایان به زخم های گوارشی اهمیت زیادی ندارد، مگر این‌که بیمار علاوه بر زخم، دچار ضایعات و زخم‌هایی در دهان یا مری نیز باشد.

8.از مصرف وعده های غذایی حجیم قبل از خواب اجتناب کنید.

9.مصرف متناوب و مکرر شیر را کم کنید، به علت این‌که محتوی کلسیم و پروتئین شیر بالاست و یک تحریک‌کننده قوی ترشح اسید معده است.

 

سرطان گوارش

ﺑﺮاﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت داﺧﻞ و ﺧﺎرج ﮐﺸﻮر؛ ﺳـﺮﻃﺎنﻫـﺎي دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻮرﺗﺎﻟﯿﺘﯽ و ﺑﺮوز ﺑـﺎﻻ در ﺑـﯿﻦ ﺳـﺎﯾﺮ ‫ﺳﺮﻃﺎنﻫﺎ از اﻫﻤﯿﺖ ﺧﺎﺻﯽ ﺑﺮﺧﻮردار ﻣـﯽﺑﺎﺷـﻨﺪ. ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﺷﯿﻮه زﻧﺪﮔﯽ و ﺷﻬﺮﻧﺸﯿﻨﯽ از ﻋﻮاﻣﻠﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ راﺑﻄـﻪ آﻧﻬﺎ ﺑﺎ ﺳﺮﻃﺎنﻫﺎي دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش، ﻃﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻗﺒﻠﯽ ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﯿﺪه اﺳﺖ.

‫‫ﺳﺮﻃﺎنﻫﺎي ﻧﺎﺣﻴﻪ ﻓﻮﻗﺎﻧﻲ دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش، ﺷﺎﻣﻞ ﺳﺮﻃﺎنﻫﺎي ﻣﻌﺪه ‫و ﻣﺮي، ﮔﺮوه ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ از ﺳﺮﻃﺎنﻫﺎ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت اﭘﻴﺪﻣﻴﻮﻟﻮژﻳﻚ و زﻳﺴﺖﺷﻨﺎﺧﺘﻲ ﻳﻜﺴﺎﻧﻲ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﺷﻴﻮع اﻳﻦ ‫ﺳﺮﻃﺎنﻫﺎ در آﺳﻴﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮ از ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻏﺮﺑﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﻣﺘﺄﺛﺮ ‫از ﺳﺒﻚ زﻧﺪﮔﻲ و ﻳﺎ ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت ژﻧﺘﻴﻜﻲ اﻳﻦ اﻓﺮاد ﺑﺎﺷﺪ. ‫اﮔﺮﭼﻪ در دﻫﻪﻫﺎي ﮔﺬﺷﺘﻪ ﺑﺮوز ﺳﺮﻃﺎن ﻣﻌﺪه ﻛﺎﻫﺶ ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ، وﻟﻲ ‫اﻳﻦ ﺳﺮﻃﺎن ﻫﻤﭽﻨﺎن ﺑﻪ ﻋﻨﻮان دوﻣﻴﻦ ﻋﻠﺖ ﻣﺮگ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺳﺮﻃﺎن در ﺟﻬﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد. در اﻳﺮان ﺳﺮﻃﺎن ﻣﻌﺪه ﺑﻌﺪ از ﺳﺮﻃﺎن رﻳﻪ ﺷﺎﻳﻊﺗﺮﻳﻦ ﺳﺮﻃﺎن ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻲرود.

 

 

سرطان کولورکتال (کولون و رکتوم)- سرطان روده بزرگ

سرطان کولورکتال، سرطانی است که روده بزرگ (کولون) و یا رکتوم را درگیر می کند. کلمه کولورکتال، کوچک شده ی کولون و رکتوم است. ﺳﺮﻃﺎن ﻛﻮﻟﻮرﻛﺘﺎل، ﺳﻮﻣﻴﻦ ﻧﻮع ﺳﺮﻃﺎن ﻛﺸﻨﺪه‫ در ﺟﻬﺎن اﺳﺖ و ﺳﺎﻻﻧﻪ ﺣﺪود ﻳﻚ ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ‫اﻳﻦ ﺳﺮﻃﺎن ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ و ﻧﻴﻢ ﻣﻴﻠﻴﻮن ﻧﻔﺮ در اﺛﺮ اﻳﻦ‫ﻧﻮع ﺳﺮﻃﺎن ﻣﻲﻣﻴﺮﻧﺪ.ﻣﻴﺰان ﺑﺮوز اﻳﻦ ﺳﺮﻃﺎن در اﻳﺮان، در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻛﺸﻮرﻫﺎي ﻏﺮﺑﻲ ﻛﻤﺘﺮ اﺳﺖ، ﺑﻪ ﻃﻮري ﻛﻪ ﭘﻨﺠﻤﻴﻦ و ﺳﻮﻣﻴﻦ ﺳﺮﻃﺎن ﻣﺘﺪاول ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدان و زﻧﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ.

از ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮات در ﻣﻴﺰان ﺑﺮوز و ﺑﻘﺎي‫ﺑﻴﻤﺎران، ﻋﻮاﻣﻞ ﺗﺸﺨﻴﺼﻲ ﺳﺮﻃﺎن ﻛﻮﻟﻮرﻛﺘﺎل اﺳﺖ ﻛﻪ‫ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻗﺎﺑﻞ اﺻﻼح و ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ‫اﺻﻼح یعنی ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﺑﺎ اﻳﺠﺎد ﺗﻐﻴﻴﺮ‫درﺳﺒﻚ زﻧﺪﮔﻲ ﺗﻘﺴﻴﻢ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ. ﻋﻮاﻣﻞ ﻗﺎﺑﻞ‫اﺻﻼح ﺷﺎﻣﻞ ﭼﺎﻗﻲ، رژﻳﻢﻫﺎي ﻏﺬاﻳﻲ در ﺑﺮ دارﻧﺪه ي‫ﮔﻮﺷﺖ ﻗﺮﻣﺰ، ﻣﺼﺮف ﻛﻢ ﻣﻴﻮه و ﺳﺒﺰﻳﺠﺎت، ﻣﺼﺮف زﻳﺎد اﻟﻜﻞ، ﻣﺼﺮف دﺧﺎﻧﻴﺎت، ﻓﻌ‪ﺎﻟﻴﺖ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ ﻛﻢ و ﺗﻔﺎوتﻫﺎي اﻗﺘﺼﺎدي- اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ اﺳﺖ. ﻋﻮاﻣﻞ‫ﺧﻄﺮ ﻏﻴﺮ ﻗﺎﺑﻞ اﺻﻼح اﻳﻦ ﺳﺮﻃﺎن ﺷﺎﻣﻞ ﺳﻦ ﺑﺎﻻي 65 ‫ﺳﺎل، ﺳﺎﺑﻘﻪي ﻓﺎﻣﻴﻠﻲ ﺳﺮﻃﺎن، ﺑﻴﻤﺎري اﻟﺘﻬﺎﺑﻲ روده، پولیپ های آدنوماتوی فامیلی، سرطان فامیلی غیر پولیپی روده بزرگ هستند.

عوامل خطر بروز سرطان کولورکتال

ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﻧﻈﻴﺮ ﻧﮋاد، ﻣﻜﺎن ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و ﺳﺒﻚ و ﻋﻮاﻣﻞ ﺑﺎﻟﻴﻨﻲ و ﭘﺎﺗﻮﻟﻮژﻳﻜﻲ ﻧﻈﻴﺮ‫ﺷﺎﺧﺺ ﺗﻮده ﺑﺪﻧﻲ، وﺿﻌﻴﺖ ﺗﺎﻫﻞ، درﺟﻪي ﺗﻮﻣﻮر،‫اﻧﺪازه ي ﺗﻮﻣﻮر، ﻣﻴﺰان وﺳﻌﺖ ﻧﻔﻮذ دﻳﻮاره روده، ﻣﺘﺎﺳﺘﺎز دور، ﻣﺘﺎﺳﺘﺎز ﻏﺪد ﻟﻨﻔﻲ و ﻣﺮﺣﻠﻪي ﭘﺎﺗﻮﻟﻮژﻳﻚ ﺗﻮﻣﻮر ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﺑﻘﺎي ﺑﻴﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﻛﻮﻟﻮرﻛﺘﺎل ﻧﻘﺶ دارﻧﺪ.

علائم بروز سرطان کولورکتال

ﻋﻼئم ﺳﺭطاﻥ ﻛﻭﻟﻭﻥ بستگی ﺑﻪ ناحیه ابتلای ﺭﻭﺩﻩ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﺭﺍﻳﻥ ﺍﺳﺎﺱ ﻋﻼﺋﻡ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﺭﻛﺗﻭﻡ (ﺍﻧﺗﻬﺎﻱ ﻛﻭﻟﻭﻥ) ﺑﺎ ﻋﻼئم ﺳﺭﻁﺎﻥ ﻛﻭﻟﻭﻥ ﺭﺍﺳﺕ (ﺍﺑﺗﺩﺍﻱ ﻛﻭﻟﻭﻥ) ﻛﺎﻣﻼً ﻣﺗﻔﺎﻭﺕ ﺍﺳﺕ. ﺳﺭﻁﺎﻥ ﺩﺭﻗﺳﻣﺕ ﭼپ ﻛﻭﻟﻭﻥ ﻋﻼﺋﻡ ﭘﺭﺳﺭ ﻭ ﺻﺩﺍﺗﺭﻱ ﻧﺳﺑﺕ ﺑﻪ ﻗﺳﻣﺕ ﺭﺍﺳﺕ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﻁﻭﺭ ﻛﻠﻲ ﻋﻼﺋﻣﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺍﻳﻥ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﺍﻳﺟﺎﺩ می ﺷﻭﺩ، ﻣﺧﺗﺹ ﺍﻳﻥ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ ﻧﻳﺳﺕ ﻭ ﻣﻣﻛﻥ ﺍﺳﺕ ﺩﺭ ﺳﺎﻳﺭ ﺑﻳﻣﺎﺭﻳﻬﺎﻱ ﻛﻭﻟﻭﻥ ﻧﻳﺯ ﻣﺷﺎﻫﺩﻩ ﺷﻭﺩ.

همچنین از علائم این سرطان می توان، تغییر در اجابت مزاج، کاهش قطر مدفوع، احساس تخلیه ناکامل روده، تغییر رنگ مدفوع، درد شکم، کاهش وزن و لاغری، کم خونی و خستگی و علائم غیر روده ای اشاره کرد.

ﺧﻭﺷﺑﺧﺗﺎﻧﻪ ﺩﺭ ﺑﺳﻳﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﻭﺍﺭﺩ ﺳﺭﻁﺎﻥ ﻛﻭﻟﻭﻥ (ﺑﻪ ﺧﺻﻭﺹ ﺩﺭﺳﻣﺕ ﭼپ) ﺍﺯ ﺍﺑﺗﺩﺍ ﺑﺎ علائم ﺩﺭﺩ ﻫﻣﺭﺍﻩ ﺍﺳﺕ ﻭ ﺑﻪ ﻫﻣﻳﻥ ‫ﻋﻠﺕ، ﺑﻪ آن ﺗﻭﺟﻪ می ﺷﻭﺩ. ﭼﻧﺎﻧﭼﻪ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ ﭼپ ﺷﻛﻡ ﺑﺎﺷﺩ، ﻣﻣﻛﻥ ﺍﺳﺕ ﺑﺎ ﺍﺣﺳﺎﺱ ﻧﻔﺦ ﻳﺎ ﭘﺭﻱ، ﺩﻝ ﭘﻳﭼﻪ ﻭ ﭘﻳﭼﺵ ﺷﺭﻭﻉ ﺷﻭﺩ ﻭ ﺑﻪ ﺗﺩﺭﻳﺞ ﺑﺎ ﺭﺷﺩ ﺗﻭﻣﻭﺭ ﻭ ﺍﻳﺟﺎﺩ ﺗﻧﮕﻲ ﺩﺭ ﻛﻭﻟﻭﻥ و ﻋﻼﺋﻣﻲ ﺷﺑﻳﻪ ﺍﻧﺳﺩﺍﺩ ﺭﻭﺩﻩ ﺍﻳﺟﺎﺩ ﺷﻭﺩ. ﺍﻣﺎ ﺩﺭ ﻗﺳﻣﺕ ﺭﺍﺳﺕ، ﺍﻳﻥ ﺑﻳﻣﺎﺭﻱ ﺗﺎ ‫ﺯﻣﺎﻥ ﺍﺳﺗﻘﺭﺍﺭ ﻛﺎﻣﻝ، ﺍﻏﻠﺏ ﺩﺭﺩ ﻧﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﻣﻣﻛﻥ ﺍﺳﺕ ﺑﺎ علائم ﺩﻳﮕﺭﻱ ﻧﻅﻳﺭ بی اﺷﺗﻬﺎﻳﻲ، ﻛﻡ ﺧﻭﻧﻲ ﻭ ﺩﻓﻊ ﺧﻭﻥ ﺳﻳﺎﻩ ﻫﻣﺭﺍﻩ ﺑﺎﺷﺩ.

علل بروز سرطان روده بزرگ

هر چند علت دقیق بروز سرطان روده هنوز مشخص نیست، اما پزشکان چند عامل را مشخص کرده‌اند که خطر ابتلای فرد به این سرطان را افزایش می‌دهند، این عوامل عبارتند از:

1.رسیدن به سن 50 سالگی یا بیشتر

2.ابتلا به پولیپ های غیرسرطانی روده و راست روده در جداره داخلی این عضو

3.سابقه خانوادگی ابتلا به این سرطان

4.وجود فاکتورهای غیرطبیعی ژنتیکی

5.کشیدن سیگار

6.نوشیدن مشروبات الکلی

7.داشتن رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر

8.برخی ویروس‌ها

9.بیماری‌های حاد شکمی مثل ورم مخاط روده بزرگ و سندرم کرون‌

عوامل پیشگیری از بروز سرطان روده بزرگ (کولون)

1.تحرک و ورزش

2.تعدیل وزن و جلوگیری از چاقی

3.مصرف آسپیرین و داروهای ضد التهابیNSAID

4.استفاده رژیم غذایی پرفیبر از قبیل سبزیجات و میوه جات و سبوس گندم

5.مصرف کافی اسید فولیک و متیونین

6.مصرف کافی کلسیم

.7کاهش مصرف چربی از 40 درصد کالری روزانه به 30 درصد در روز